De verbouwing

Het 19de-eeuwse museumgebouw op het Antwerpse Zuid was aan een grondige renovatie toe. In 2011 gingen de werken van start. Droom mee met het ontwerp, ontmoet de bouwers en bekijk de museumwerf door de lens van onze werffotograaf.

Technische installaties De technische installaties krijgen een plek in de voorste twee kleine patio’s. Daardoor komt er ook in het 19de-eeuwse gebouw extra ruimte vrij.

Doorgang Hier kan je van de ene zijde van het verticale museum naar de andere wandelen in een onzichtbare gang die door het oude museumgebouw loopt.

U-vormige bovenzaal Bovenaan het verticale museum komt een grote daglichtzaal met 3 vides die het daglicht naar lagere niveaus leiden.

Hoogste zaal Dankzij het nieuwe museumvolume komen er een 10-tal zalen in allerlei vormen en maten bij. Eén daarvan zal maar liefst 14 meter hoog zijn.

Twee werelden,
één gebouw

In de voormalige patio’s of binnentuinen van het historische gebouw verrijst een nieuw museumvolume: het verticale museum. Een 10-tal moderne zalen – hoge en lage, kleine en grote, lichte en donkere – zorgen voor een gloednieuwe ervaring. Tegelijk wordt de oorspronkelijke route in het bestaande gebouw in ere hersteld. Het nieuwe museum zal niet te zien zijn vanuit het oude, en andersom. Er zal dus ruimte zijn voor twee verschillende werelden in één gebouw.

Nieuwe museum 3D render
  1. Technische installaties De technische installaties krijgen een plek in de voorste twee kleine patio’s. Daardoor komt er ook in het 19de-eeuwse gebouw extra ruimte vrij.

  2. Doorgang Hier kan je van de ene zijde van het verticale museum naar de andere wandelen in een onzichtbare gang die door het oude museumgebouw loopt.

  3. U-vormige bovenzaal Bovenaan het verticale museum komt een grote daglichtzaal met 3 vides die het daglicht naar lagere niveaus leiden.

  4. Hoogste zaal Dankzij het nieuwe museumvolume komen er een 10-tal zalen in allerlei vormen en maten bij. Eén daarvan zal maar liefst 14 meter hoog zijn.

Veelgestelde vragen over het ontwerp

Verticale museum krijgt vorm

Een timelapse toont hoe de staalstructuur van het verticale museum een plaats krijgt in de patio’s van het bestaande gebouw.

Bekijk het filmpje

 

Het ontwerp

Blader door de simulaties van KAAN architecten voor de nieuwe en de gerestaureerde museumzalen, de publieksruimtes, de bibliotheek,…Ze werpen een blik op wat je van het nieuwe museum mag verwachten.

 
  • Simulatie van het verticale museum

    Eén van de benedenzalen in het nieuwe verticale museum met achteraan een lift voor bezoekers. KAAN Architecten

  • Simulatie van het verticale museum

    Eén van de benedenzalen in het nieuwe verticale museum. KAAN Architecten

  • Gouden gang

    Net onder de lange museumtrap komt er een gouden gang waarin bezoekers de confrontatie kunnen aangaan met één kunstwerk. KAAN Architecten

  • Stairway to heaven

    Een zicht op de trap van op de bovenste verdieping van het verticale museum. KAAN Architecten

  • Stairway to heaven

    Een lange trap verbind de verschillende verdiepingen van het verticale museum met elkaar. KAAN Architecten

  • Simulatie van het verticale museum

    Een zicht op de U-vormige bovenzaal. KAAN Architecten

  • Simulatie van het verticale museum

    Een zicht op de U-vormige bovenzaal. Het plafond bestaat uit lichtkoepels die het daglicht binnen laten. KAAN Architecten

  • Simulatie van het verticale museum

    Doorsteek van de ene zijde van het verticale museum naar de andere zijde. KAAN Architecten

  • Simulatie Rubenszaal

    De Rubenszaal van het museum krijgt opnieuw zijn originele kleur. KAAN Architecten

  • Simulatie van het verticale museum

    Een zicht op de U-vormige bovenzaal. KAAN Architecten

  • Simulatie van het verticale museum

    De vides die het daglicht naar beneden leiden, zorgen voor een mooi uitzicht voor de bezoekers. KAAN Architecten

  • Simulatie van het verticale museum

    Een tussenverdieping in het verticale museum. Het daglicht wordt met een vide naar de onderliggende zalen geleid. KAAN Architecten

  • Simulatie van het verticale museum

    In het nieuwe museumvolume zal er een mix zijn van grote en kleine zalen. KAAN Architecten

  • Simulatie van het verticale museum

    Eén van de benedenzalen in het nieuwe verticale museum. KAAN Architecten

  • Dwarsdoorsnede

    Een dwarsdoorsnede van het verticale museum. Dankzij dit nieuwe museumvolume neemt de tentoonstellingsruimte toe. KAAN Architecten

  • Simulatie van een zaal in het 19de-eeuwse gebouw

    De oude rondgang in het bestaande gebouw wordt in ere hersteld. KAAN Architecten

  • Simulatie van een zaal in het 19de-eeuwse gebouw

    De oude rondgang in het bestaande gebouw wordt in ere hersteld. KAAN Architecten

De bouwers

Een museum verbouwen, doe je niet zomaar. Er zijn heel wat mensen bij betrokken. Van de architecten, tot de bouwheer en de aannemer & in een later stadium ook de scenograaf en de ontwerper van de museumtuin.
Ontmoet onze ‘partners in construction’.

Vlaamse overheid

Het museum is een instelling van de Vlaamse overheid, de opdrachtgever van deze buitengewone verbouwing, en valt onder de bevoegdheid van Vlaams minister van Cultuur Sven Gatz.

 

“Als je door het museum in wording wandelt, weet je dat het ongelofelijk wordt. Ik kijk enorm uit naar de dag waarop we de deuren kunnen openen.” - Sven Gatz, Vlaams minister van Cultuur

Fonds Culturele Infrastructuur

Het Fonds Culturele Infrastructuur treedt op als bouwheer bij de verbouwing van het museum, dat eigendom is van de Vlaamse Gemeenschap. Zo schreef het fonds in 2003 een open opdracht uit voor het Masterplan van het museum en gaf het die opdracht aan het ontwerp van KAAN Architecten. Verder coördineerde het ook de aanbesteding en de gunning voor de aannemer.

“Ik staar naar een beeld van Per Kirkeby en denk: in bakstenen zit geen creativiteit, maar bakstenen zijn wel nuttig voor de creativiteit.” - Philip Bogaert, Fonds Culturele Infrastructuur

Agentschap Facilitair Bedrijf

Het Facilitair Bedrijf volgt het bouwproject van het museum op en biedt de nodige ondersteuning. Als leidend ambtenaar coördineert en controleert Willy Peeters alles wat er op de werf gebeurt. Nathalie Vandebrouck is projectleider studie. Zij bereidt de werkzaamheden voor. Ze kijkt daarbij ontwerpstudies en bestekken na en begeleidt gunningen.

“Prachtig om de staalstructuur van het verticale museum in het gebouw te zien groeien.” - Willy Peeters, leidend ambtenaar

KAAN Architecten

Het Masterplan en het ontwerp voor de renovatie en de uitbreiding van het museum is een project van het Rotterdamse bureau KAAN Architecten. Dat bureau bestaat uit een internationaal team van architecten, urbanisten, ingenieurs en grafisch vormgevers die werken onder leiding van Kees Kaan, Vincent Panhuysen en Dikkie Scipio.

Foto: Casper Rila

Lees het interview met Dikkie Scipio

“We willen het krachtige 19de-eeuwse gebouw zo veel mogelijk conserveren zodat je het oude museum opnieuw kunt ervaren zoals het was terwijl het nieuwe verticale museum een even sterke maar totaal andere ruimtebeleving biedt” - Dikkie Scipio, KAAN Architecten

Aannemer Artes Roegiers

Artes Roegiers is de aannemer die het Masterplan van het museum uitvoert. In de eerste fase ging het daarbij vooral om afbraakwerken – o.a. van een atoomkluis – en asbestsanering. Tijdens de tweede fase ligt de focus op de bouw van het nieuwe verticale museum en de restauratie van de 19de-eeuwse museumzalen.

 

“Een unieke werf, maar ook complex door de mix van nieuwbouw en renovatie." - het team van Artes Roegiers

Mee met de werffotograaf

Fotografe Karin Borghouts legt tot aan de heropening van het museum alle stadia van de verbouwingen vast. Van de sloopwerken, de asbestssanering en de bouw van het nieuwe interne depot uit de eerste verbouwfase tot de opbouw van het nieuwe verticale museum in de tweede fase van het masterplan. Haar beelden tonen een museum in verregaande staat van verandering.

 
  • Staalstructuur

    In de voormalige patio’s van het oude museumgebouw wordt de staalstructuur van het gloednieuwe museumvolume geplaatst. Foto: Karin Borghouts

  • Staalstructuur

    In de voormalige patio’s van het oude museumgebouw wordt de staalstructuur van het gloednieuwe museumvolume geplaatst. Foto: Karin Borghouts

  • Staalstructuur

    In de voormalige patio’s van het oude museumgebouw wordt de staalstructuur van het gloednieuwe museumvolume geplaatst. Foto: Karin Borghouts

  • Mock-up lichtkoepel

    Mock-up van een lichtkoepel, waarvan er uiteindelijk 198 in het dak zullen worden geplaatst. Foto: Karin Borghouts

  • Staalstructuur

    Een van de onderste zalen van het verticale museum. Foto: Karin Borghouts

  • Staalstructuur in 3D

    Een 3D-tekening van de staalstructuur die momenteel geplaatst wordt. Foto: Karin Borghouts

  • Stalen liggers

    Een torenkraan brengt de stalen liggers in het museum en tilt ze op naar de juiste hoogte. Van op een hoogtewerker bevestigen de arbeiders ze aan elkaar. Foto: Karin Borghouts

  • Doorsteek

    Bovenaan links is een opening in de wand afgedekt met isolatieplaatsen. Daar komt een doorsteek die dit deel van het verticale museum met het achterliggende deel zal verbinden. Foto: Karin Borhouts

  • Locatie personenliften

    Deze uitsparing in de grond is voorzien voor de plaatsing van personenliften. Foto: Karin Borghouts

  • Staalstructuur technische installaties

    Ook in de twee kleinere patio’s zal een staalstructuur worden geplaatst om de technische installaties, die hier een plek krijgen, te kunnen dragen. Foto: Karin Borghouts

  • Locatie goederen- en personenlift

    In deze betonvloer is een uitsparing gemaakt voor de toekomstige goederen- en personenlift. De isolatieplaten bovenaan links bedekken de deuropening die gemaakt is voor die lift. Deze lift zal o.a. ook gebruikt worden om kunstwerken te transporteren. Foto: Karin Borghouts

  • Zijgevel in de steigers

    De volledige zijgevel van het museum staat in de steigers. Deze stelling is 90 meter lang en 26 meter hoog. Foto: Karin Borghouts

  • Eerste bouwlaag

    Om te beginnen wordt in elke patio een eerste bouwlaag geplaatst. Foto: Karin Borghouts

  • Staalstructuur

    In de voormalige patio’s van het oude museumgebouw wordt de staalstructuur van het gloednieuwe museumvolume geplaatst. Foto: Karin Borghouts

  • Liggers

    De lengte van de liggers varieert tussen 2,5 en 16 meter. Het gewicht is afhankelijk van die lengte en het type ligger en varieert tussen 100 en 3500 kg. Foto: Karin Borghouts

  • Sierlijsten

    Om de sierlijsten makkelijk te kunnen verwijderen moest de aannemer eerst een stelling plaatsen die de volledige breedte van de museumzaal omvat. Foto: Karin Borghouts

  • Sierlijsten

    De verschillende delen van de sierlijsten worden op 1 plaats verzameld en geordend op vorm. Foto: Karin Borghouts

  • Sierlijsten

    Dit procédé herhaalt zich tot de volledige sierlijst langs deze zijde van de museumzaal weg is. Foto: Karin Borghouts

  • Sierlijsten

    Eenmaal genummerd draagt een arbeider de stukken sierlijst naar een plek waar ze veilig opgeborgen worden. Foto: Karin Borghouts

  • Sierlijsten

    Arbeiders slijpen de verschillende onderdelen van de monumentale sierlijsten één voor één uit. Foto: Karin Borghouts

  • Sierlijsten

    Eenmaal genummerd draagt een arbeider de stukken sierlijst naar een plek waar ze veilig opgeborgen worden. Foto: Karin Borghouts

  • Sierlijsten

    Eenmaal genummerd draagt een arbeider de stukken sierlijst naar een plek waar ze veilig opgeborgen worden. Foto: Karin Borghouts

  • Sierlijsten

    De verschillende delen van de sierlijsten worden op 1 plaats verzameld en geordend op vorm. Foto: Karin Borghouts

  • Patio's

    De patio werd eerst vol stellingen gebouwd die de in stukken geslepen betonnen dakconstructie dragen. Foto: Karin Borghouts

  • Afbraak

    De torenkraan hijst een stuk van de dakconstructie omhoog. Zo’n bestonstuk is ongeveer 5 meter breed en 4 tot 5,5 ton zwaar. Foto: Karin Borghouts

  • Patio's

    Hier zie je duidelijk waar het dak van de patio zich oorspronkelijk bevond. De linkermuur grenst aan de monumentale Rubenszaal van het KMSKA. Foto: Karin Borghouts

  • Afbraak

    Eenmaal uit het gebouw kan een graafkraan met betoncrusher het betonstuk verbrijzelen. Foto: Karin Borghouts

  • Afbraak

    Dit is één van de kleinere patio’s in het museumgebouw waarin de technische installaties van het vernieuwde museum zullen huizen. Foto: Karin Borghouts

  • Torenkraan

    De torenkraan die in het hart van het museum staat – in één van de vier patio’s – en over het gebouw heen puin afvoert. Foto: Karin Borghouts

  • Asbestsanering

    De aannemer is momenteel het asbest op de zolders van het museumgebouw aan het verwijderen. Op deze zolder is de asbestsanering intussen uitgevoerd waardoor de dakconstructie kan worden afgebroken. Foto: Karin Borghouts

  • Asbestsanering

    Ook hier is het asbest intussen verwijderd en kan de dakconstructie worden afgebroken. Foto: Karin Borghouts

  • Patio's

    Dit is een van de 4 patio’s die “opgevuld” zullen worden met het verticale museum van Claus & Kaan Architecten. Het onderste deel was vroeger één van de museumzalen waarin de moderne kunstcollectie van het KMSKA getoond werd. De wanden en de vloer van de zaal zijn bedekt met waterdichting om vochtschade in de omliggende zalen te vermijden. Foto: Karin Borghouts

  • Patio's

    De bezoekerslift van het museum is intussen afgebroken. De liftkoker wordt nu gebruikt om puin af te voeren. De wit bepleisterde muren tekenen duidelijk de contouren af van de depotruimtes die in dit deel van het museum aanwezig waren. Foto: Karin Borghouts

  • Rubenszaal

    In de Rubenszaal werd de deuropening verhoogd om grote werken vanuit de oude depotruimtes via de luiken in de vloer van de zaal naar het nieuwe interne depot te verhuizen. Foto: Karin Borghouts

  • Het verticale museum

    In deze zaal vonden oorspronkelijk tijdelijke tentoonstellingen plaats. Ook hier zal het dak verwijderd worden om plaats te maken voor het verticale museum. Foto: Karin Borghouts

  • Patio's

    In deze patio staat de torenkraan die wordt gebruikt voor de afbraakwerken die nu aan de gang zijn en die over heel het museum moet kunnen bewegen. Foto: Karin Borghouts

  • Locatie nieuwe bibliotheek

    In deze ruimte – die vroeger dienst deed als auditorium – is de vloer uitgebroken. In het nieuwe museumgebouw zal op deze plek de bibliotheek komen. Foto: Karin Borghouts

  • Torenkraan

    Een torenkraan wordt opgebouwd in het hart van het museum. Foto: Karin Borghouts

  • Afbraak atoomkluis

    Met behulp van de twee minigravers kan de aannemer per dag gemiddeld 16 m3 beton wegwerken. Foto: Karin Borghouts

  • Voorbereiding

    Het gebouw wordt steeds meer een werf. Dat levert soms bevreemdende beelden op. Foto: Karin Borghouts

#DeVerbouwing